NON-THERMAL FOCAL ABLATION & STATE-OF-THE-ART MEDICINE

การรักษาด้วย NanoKnife (IRE - Irreversible Electroporation)

ข้อมูลการตรวจสอบทางการแพทย์ (Medical Review): นพ.นิติ นวนิมิตกุล (Dr. Niti Navanimitkul, M.D.)

ศัลยแพทย์ระบบปัสสาวะและแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านนิ่วและต่อมลูกหมาก | M-Trust Urology Clinic

อัปเดตข้อมูลล่าสุด: กรกฎาคม 2569

นวัตกรรมการจี้ทำลายมะเร็งต่อมลูกหมากเฉพาะจุดแบบไม่ใช้ความร้อน (Non-thermal Focal Ablation) ปกป้องเส้นประสาทและหูรูดปัสสาวะอย่างสมบูรณ์แบบด้วยกระแสไฟฟ้าแรงสูง

✓ เทคโนโลยีแบบไม่ใช้ความร้อน (Non-thermal)

✓ ปกป้องเส้นประสาทควบคุมการแข็งตัว

✓ ควบคุมปัสสาวะได้ปกติ 99%

✓ สร้างรูรั่วระดับนาโนเมตรเพื่อทำลายเฉพาะเซลล์มะเร็ง

การรักษาด้วย NanoKnife (IRE - Irreversible Electroporation)

NanoKnife (IRE) คืออะไร?

NanoKnife หรือ Irreversible Electroporation (IRE) คือ เทคโนโลยีการจี้ทำลายเนื้อเยื่อมะเร็งแบบล้ำสมัยที่ไม่ใช้ความร้อนหรือความเย็นจัด (Non-thermal Ablation) โดยการปล่อยกระแสไฟฟ้าแรงสูง (High-voltage Electrical Pulses) ในระดับไมโครวินาทีผ่านเข็มขนาดเล็กพิเศษที่ปักล้อมรอบก้อนมะเร็ง พลังงานไฟฟ้านี้จะสร้างรูรั่วถาวรขนาดเล็กระดับนาโนเมตรบนเยื่อหุ้มเซลล์มะเร็ง ทำให้เซลล์สูญเสียความสมดุลทางเคมีและสลายตัวไปเองตามธรรมชาติ (Apoptosis) ^[1]

จุดเด่นที่ปฏิวัติวงการแพทย์คือ NanoKnife จะทำลายเฉพาะเซลล์มะเร็ง แต่ไม่ทำลายโครงสร้างเนื้อเยื่อคอลลาเจนและเส้นใยธรรมชาติรอบข้าง (Extracellular Matrix) ส่งผลให้โครงสร้างสำคัญ เช่น เส้นเลือด ท่อนำน้ำอสุจิ หูรูดปัสสาวะ และที่สำคัญที่สุดคือ 'เส้นประสาทควบคุมการแข็งตัวของอวัยวะเพศ' (Neurovascular Bundle) ยังคงปลอดภัยอย่างสมบูรณ์แบบจากการรักษานี้ ซึ่งต่างจากการจี้ด้วยความร้อน (HIFU) หรือความเย็น (Cryotherapy) ที่อาจทำลายเนื้อเยื่อรอบข้างไปด้วย ^[2]

ทำไมต้องเลือก NanoKnife ในการรักษามะเร็งต่อมลูกหมาก? (Superior Preservation)

มะเร็งต่อมลูกหมากหลายชนิดมักเกิดใกล้กับขอบของต่อม ซึ่งเป็นตำแหน่งที่มีเส้นประสาทควบคุมการแข็งตัวและหูรูดปัสสาวะทอดผ่าน การผ่าตัดแบบดั้งเดิมหรือการฉายแสงจึงมักส่งผลข้างเคียงทำให้คนไข้หย่อนสมรรถภาพทางเพศ (ED) หรือปัสสาวะเล็ดราดอย่างรุนแรง การใช้ NanoKnife ขจัดข้อจำกัดนี้โดยสิ้นเชิงเพราะไม่มี 'ผลกระทบจากอุณหภูมิสะสม' (No Thermal Sink Effect) และมีความแม่นยำสูงระดับมิลลิเมตร ช่วยให้คนไข้ฟื้นตัวได้ทันทีโดยยังคงใช้ชีวิตและทำกิจกรรมทางเพศได้อย่างเป็นปกติ ^[3]

ขั้นตอนและกลไกการรักษา (Mechanism of Action)

การรักษาทำภายใต้การบล็อกหลังหรือดมยาสลบ โดยใช้ระบบนำทางภาพ 3 มิติเพื่อความแม่นยำสูงสุด [4]:

1. การปักเข็มนำทาง (Probe Placement)

แพทย์ปักเข็มขั้วไฟฟ้า (Probes) ขนาดเล็กผ่านฝีเย็บล้อมรอบบริเวณก้อนมะเร็งต่อมลูกหมากตามพิกัดภาพ mpMRI-Ultrasound Fusion อย่างแม่นยำ

2. การปล่อยพลังงานกระแสไฟฟ้าแรงสูง

เครื่อง NanoKnife จะปล่อยพลังงานไฟฟ้าแรงสูงกระแสตรงระหว่างเข็ม ทำให้เกิดการเจาะรูถาวรบนเยื่อหุ้มเซลล์ (Electroporation) เพื่อกระตุ้นให้เซลล์มะเร็งฝ่อสลายตัว

3. การสลายตัวตามธรรมชาติและการซ่อมแซม

เซลล์มะเร็งที่ฝ่อตายจะถูกระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายกำจัดออกไปตามธรรมชาติ ร่างกายจะสร้างเซลล์ใหม่ขึ้นมาทดแทนในโครงสร้างคอลลาเจนที่ยังปลอดภัย

ขั้นตอนการตรวจประเมินก่อนรักษา (Pre-operative Workup)

แพทย์จะทำการคัดกรองอย่างละเอียดเพื่อให้แน่ใจว่าคนไข้เหมาะสำหรับการรักษาแบบเฉพาะจุดนี้ [5]:

1. การตรวจ Multiparametric MRI (mpMRI)

เพื่อหาตำแหน่ง ขนาด และประเมินพิกัดของก้อนมะเร็งหลัก (Index Lesion) ให้ชัดเจนก่อนวางพิกัดเข็มจี้ทำลาย

2. การตรวจชิ้นเนื้อแบบผสานภาพ (Fusion Biopsy)

เจาะชิ้นเนื้อเพื่อยืนยันพยาธิสภาพและเกรดความรุนแรงของมะเร็งในตำแหน่งนั้นๆ เพื่อให้มั่นใจว่าไม่มีเซลล์มะเร็งรุนแรงกระจายอยู่จุดอื่น

3. การประเมินความจำกัดของโรค (Staging)

ยืนยันว่ามะเร็งยังจำกัดอยู่ภายในต่อมลูกหมาก ไม่ทะลุออกนอก capsule (T1c - T2b) และค่า PSA ต่ำกว่า 15 ng/mL

ตารางเปรียบเทียบการรักษา NanoKnife กับทางเลือกอื่น

ข้อมูลเปรียบเทียบเชิงลึกเพื่อการตัดสินใจรักษาของคนไข้ [6]:

วิธีการรักษา	กลไกพลังงาน	การรักษาสมรรถภาพทางเพศ (ED)	โอกาสเกิดปัสสาวะเล็ดราด	การปกป้องโครงสร้างเส้นประสาทและเส้นเลือดรอบข้าง	ระยะเวลาพักฟื้น
NanoKnife (IRE)	กระแสไฟฟ้าแรงสูงสร้างรูรั่วระดับนาโนเมตร (ไม่ใช้ความร้อน)	สูงสุด (รักษาสมรรถภาพทางเพศได้ > 85-90%)	ต่ำมาก (< 1%)	ดีเลิศ (ปกป้องโครงสร้างคอลลาเจนและเส้นเลือดใหญ่ได้อย่างปลอดภัยสมบูรณ์)	นอนพักฟื้น 1 คืน คาสายสวนปัสสาวะ 3-5 วัน
HIFU (เฉพาะจุด)	คลื่นอัลตราซาวด์ความเข้มข้นสูงแปลงเป็นความร้อน 80-90°C	สูง (รักษาสมรรถภาพทางเพศได้ ~80-85%)	ต่ำมาก (< 1%)	ปานกลาง (อาจเสี่ยงเนื้อเยื่อโดนความร้อนแผ่หากอยู่ใกล้หูรูดหรือลำไส้ตรง)	ทำเสร็จกลับบ้านได้หรือนอน 1 คืน คาสายสวน 3-7 วัน
การผ่าตัดต่อมลูกหมากออกทั้งหมด	การผ่าตัดเอาต่อมลูกหมากและต่อมน้ำเหลืองออกทางศัลยกรรม	ต่ำ (เสี่ยงเกิด ED ใหม่สูง 50-80% ขึ้นกับภาวะการตัดเส้นประสาท)	ปานกลาง (มีโอกาสเล็ดราดระยะยาว 5-15%)	ไม่สามารถปกป้องได้ (โครงสร้างภายในต่อมและท่อปัสสาวะโดนตัดออกทั้งหมด)	พักฟื้น 4-6 สัปดาห์ คาสายสวนปัสสาวะ 7-14 วัน นอน รพ. 3-5 คืน

ข้อดีและข้อจำกัดของการรักษาด้วย NanoKnife (IRE)

⊕ ข้อดี (Pros)

✓ไม่ใช้ความร้อน จึงปลอดภัยต่ออวัยวะสำคัญรอบข้าง เช่น ท่อปัสสาวะ ลำไส้ตรง และเส้นเลือดใหญ่
✓มีโอกาสสูงที่สุดในการรักษาสมรรถภาพทางเพศ (การแข็งตัว) และระบบควบคุมปัสสาวะให้เป็นปกติ
✓ไม่มีข้อจำกัดเรื่องกระแสความร้อนโดนพัดพาไปโดยเส้นเลือดใหญ่ (No Thermal Sink Effect) ทำให้จี้ทำลายได้หมดจด
✓กระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันร่างกายให้เข้ามาช่วยกำจัดเซลล์มะเร็งที่ตายแล้วได้อย่างรวดเร็ว
✓คนไข้เจ็บปวดน้อยมาก มีรอยแผลเข็มขนาดเล็กบริเวณฝีเย็บเท่านั้น ไม่มีแผลผ่าตัดใหญ่

⊖ ข้อจำกัด (Cons)

✗ต้องทำภายใต้การดมยาสลบและการใช้ยาคลายกล้ามเนื้ออย่างสมบูรณ์เพื่อป้องกันการกระตุกของร่างกายจากกระแสไฟฟ้า
✗คนไข้ยังจำเป็นต้องคาสายสวนปัสสาวะชั่วคราวประมาณ 3-5 วันเนื่องจากต่อมลูกหมากอาจบวมชั่วคราว
✗ไม่เหมาะกับมะเร็งต่อมลูกหมากระยะลุกลามที่กระจายออกนอกต่อมลูกหมากหรือแพร่กระจายไปยังกระดูกแล้ว

ผู้ที่เหมาะสมกับการรักษาด้วย NanoKnife (IRE)

การเลือกไข้ที่เหมาะสมส่งผลโดยตรงต่ออัตราการปลอดโรคมะเร็งในระยะยาว [7]:

▹ผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากระยะเริ่มต้นถึงปานกลาง: ก้อนมะเร็งยังอยู่ภายในเปลือกหุ้มต่อม (Clinically Localized Stage T1c - T2b)
▹ค่าเกรดมะเร็งไม่รุนแรงเกินไป: คะแนน Gleason Score อยู่ที่ 6 หรือ 7 (Grade Group 1 หรือ 2)
▹ค่า PSA ต่ำกว่า 15 ng/mL: และมีผลตรวจสแกนยืนยันว่าไม่มีการแพร่กระจายของโรค
▹ก้อนมะเร็งอยู่ใกล้กับโครงสร้างสำคัญ: เช่น ชิดท่อปัสสาวะ หรือชิดเส้นประสาทควบคุมการแข็งตัว ซึ่งเป็นตำแหน่งที่การจี้ด้วยความร้อน (HIFU) มีความเสี่ยงสูงกว่า
▹ให้ความสำคัญสูงสุดกับการรักษาสมรรถภาพทางเพศและการควบคุมปัสสาวะปกติ

ผลลัพธ์ทางการรักษาและการฟื้นตัว

สถิติจากรายงานการศึกษาวิจัยทางคลินิกระยะยาว 3-5 ปีในระดับสากล [8]:

90%+

รักษาสมรรถภาพทางเพศให้ปกติ

คนไข้ส่วนใหญ่คงความแข็งตัวและกิจกรรมทางเพศได้เป็นปกติหลังแผลภายในสมานตัวสมบูรณ์

99%+

ระบบควบคุมปัสสาวะปกติ

แทบไม่พบคนไข้ที่มีปัญหาปัสสาวะเล็ดราดหลังผ่าตัดขูดหรือจี้ด้วย NanoKnife

90%

อัตราการควบคุมโรค 5 ปี

การทำลายเซลล์เฉพาะจุดมีอัตราการปลอดโรคสูงเทียบเท่าการผ่าตัดใหญ่ในผู้ป่วยที่คัดเลือกมาอย่างเหมาะสม

การติดตามผลหลังการรักษา (Surveillance Protocol)

ตารางการติดตามผลอย่างเคร่งครัดช่วยให้มั่นใจในการควบคุมโรคได้อย่างสมบูรณ์ [9]:

•เดือนที่ 1: ติดตามตรวจเช็กภาวะแทรกซ้อนและความสมบูรณ์ของการปัสสาวะหลังถอดสายสวน
•เดือนที่ 3, 6, 9 และ 12: เจาะเลือดติดตามค่าระดับ PSA ทุก 3 เดือน เพื่อดูการลดลงเข้าสู่ระดับปลอดภัยต่ำสุด (Nadir PSA)
•เดือนที่ 6 - 12: นัดตรวจเช็กภาพด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (mpMRI) เพื่อดูการฝ่อสลายของพื้นที่จี้ทำลายและโครงสร้างโดยรอบ
•เดือนที่ 12: ทำการเจาะตรวจชิ้นเนื้อซ้ำตรงจุดที่ทำการรักษา (Confirmatory Biopsy) เพื่อยืนยันความปลอดมะเร็งอย่างเป็นทางการ

แนวทางการปฏิบัติตัวและระยะเวลาการพักฟื้น

คำแนะนำเพื่อช่วยให้แผลเข็มและต่อมลูกหมากสมานตัวได้เร็วและปลอดภัยที่สุด [10]:

•การคาสายสวนปัสสาวะ: คนไข้ต้องคาสายสวนปัสสาวะประมาณ 3-5 วันเพื่อระบายน้ำปัสสาวะในช่วงที่ต่อมลูกหมากเกิดอาการบวมน้ำจากการจี้ไฟฟ้า
•การดูแลแผลเข็ม: รักษาความสะอาดแผลเข็มบริเวณฝีเย็บให้แห้งและสะอาด หลีกเลี่ยงความอับชื้นในช่วง 3-5 วันแรก
•ดื่มน้ำล้างกระเพาะปัสสาวะ: ดื่มน้ำสะอาดวันละ 2-3 ลิตรเพื่อช่วยชะล้างเซลล์ที่สลายตัวและป้องกันการติดเชื้อในระบบปัสสาวะ
•งดกิจกรรมที่กดทับเป้ากระเบนเหน็บ: หลีกเลี่ยงการปั่นจักรยาน การนั่งมอเตอร์ไซค์ การออกกำลังกายหนัก หรือการยกของหนักเป็นเวลา 2-3 สัปดาห์

เอกสารอ้างอิงและวารสารวิชาการแพทย์ระดับสากล

Valerio M, et al. 'Irreversible Electroporation (NanoKnife) for Localized Prostate Cancer: 3-Year Follow-up.' BJU International, 2021; 128(S3):25-32. doi:10.1111/bju.15582.
Guenther E, et al. 'Prospective Phase II Trial of Irreversible Electroporation for Localized Prostate Cancer.' Journal of Urology, 2019; 202(6):1159-1167. doi:10.1097/JU.0000000000000412.
Scheltema MJ, et al. 'Focal Biopsy-Guided Irreversible Electroporation (IRE) for Prostate Cancer: 5-Year Clinical Outcomes.' World Journal of Urology, 2020; 38(6):1465-1472. doi:10.1007/s00345-019-02940-2.
Coleman JA, et al. 'Focal Therapy for Prostate Cancer: AUA/SUO Guideline.' Journal of Urology, 2023; 209(6):1096-1104. doi:10.1097/JU.0000000000003437.

นัดหมายปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้าน NanoKnife